دستورات ورودی و خروجی
برنامه در پاسکال با کلمه کلیدی program شروع می شود.
هر برنامه باید دارای نامی باشد. (نام برنامه شناسه است و از روش نامگذاری شناسه ها پیروی می کند -در بخش مقدمات زبان پاسکال توضیح داده شد-)
پس از نامگذاری برنامه، باید ثوابت (در صورت نیاز) تعریف شود.
پس از تعریف ثوابت، متغیرهای برنامه تعریفمی شوند.
پس از تعریف متغیرها، دستورات اجرایی برنامه با کلمه کلیدی begin شروع می شود و با کلمه end. به پایان می رسد.
***نکته: ممکن است end های زیادی در برنامه وجود داشته باشد ولی end. (همراه با نقطه) انتهای برنامه را مشخص می کند.
شکل کلی برنامه در پاسکال:
<-- Iran Universities Software Students [elibom.ir] -->
<-- Start Code -->
program نام برنامه;
const
تعریف ثوابت;
var
تعریف متغیرها;
begin
دستور;
دستور;
...
end.
<-- End Code -->
<-- Birjand University Software Students [buss.ir] -->
*** نکات مهم در برنامه نویسی با پاسکال ***
*** دستورات در پاسکال به (;) ختم میشوند.
*** دویا چند دستور را میتوان دریکسطر نوشت ولی پیشنهاد می شود که درهر سطر یک دستور تایپ شود. زیرا قابلیت نگهداری و خوانایی برنامه را بالا خواهد برد.
*** در بین کلمات هر دستور بهتر است حداقل یک فاصله وجود داشته باشد. اگر فاصله اضافی ایجاد شود،کامپایلر آنها را حذف می کند.
بعد از کاما(,)، و قبل وبعد از عملگرهایی مثل ( * و - و =: ) باید فاصله وجود داشته باشد.
*** تمام خطوط برنامه،به جز اولین و آخرین خط برنامه و سطر begin، بهتر است تورفتگی بیشتری داشته باشد.
*** توضیحات، بخشی از مستندات برنامه هستند. کامپایلر توضیحات را نادیده می گیرد و آنها را ترجمه نمی کند.
برنامه ساخت یافته: برنامه هایی هستند که قابلیت خوانایی آنها بالاست، درک آنها آسان است، و نگهداری آنها مشکل نیست. برنامه نویسی ساخت یافته، برنامه نویسی استانداردی است.
در پاسکال می توان برنامه های ساخت یافته نوشت.
برای نوشتن برنامه در پاسکال باید موارد زیر را در نظر گرفت:
1- تعیین نیازمندیهای مسئله
موجب می شود تامسئله رابه وضوح وبدون هیچ ابهامی بشناسیم و چیزهایی را که برای حل مسئله لازم است، درک کنیم.
هدف: جنبه های بی اهمیت مسئله را نادیده می گیریم وبه موارد اصلی می پردازیم.
2- تحلیل مسئله
شامل تعیین ورودی ها و خروجی ها و سایر نیازمندیهای حل مسئله است.
ورودیها: داده هایی هستند که مسئله باید بر روی آنها کار کند.
خروجیها: نتایج مورد انتظار مسئله هستند.
انتزاع: فرایند استخراج متغیرهای مسئله وتعیین روابط بین آنها از طریق صورت مسئله.
3- طراحی الگوریتم
درطراحی الگوریتم لازم است قدم به قدم پیش رفت.
مشکل ترین بخش حل مسئله، الگوریتم است.
سعی نکنید تمام جزئیات مسئله را حل کنید، بلکه سعی کنید شیوه طراحی بالا به پایین را بکار ببرید. در این روش، ابتدا مراحل اصلی مسئله را باید حل شوند، مشخص می شوند و سپس با حل هر مرحله، کل مسئله حل می شود.
معمولا الگوریتمها دارای مراحل زیر هستند:
1. خواندن داده ها
2. انجام محاسبات
3. چاپ نتایج
در پیاده سازی الگوریتم، باید الگوریتم را به برنامه تبدیل کرد. هر مرحله ار الگوریتم باید به یکی از چند دستور زبان برنامه سازی تبدیل شوند.
تست کردن برنامه
هدف: تا مشخص شود که آیا خواسته شما را برآورده می کند یا خیر.
درتست برنامه باید آنرا برای داده های مختلفی، چند بار اجرا کرد وخروجیهای برنامه را بررسی کنید.
نگهداری و نوسازی (update) برنامه
شامل اصلاح برنامه جهت حذف خطاهای قبلی و نوسازی آن جهت پاسخگویی به نیاز های فعلی.
دستورات ورودی و خروجی
داده ها به سه روش در حافظ ذخیره می شوند.
1. مقادیری در ثوابت قرار می گیرند.
2. مقادیری با احکام انتساب در متغیرها قرار می گیرند.
3. مقادیری که از ورودی خوانده می شوند.
عمل ورودی: خواندن داده ها از ورودی و قرار دادن آنها در حافظه را گویند.
عمل خروجی: نتایج می توانند با عمل خروجی به کاربر برنامه تحویل داده شوند.
*** تمام اعمال ورودی - خروجی در پاسکال، توسط برنامه های خاصی به نام رویه های ورودی - خروجی انجام می شوند.
رویه های ورودی - خروجی همراه کامپایلر پاسکال وجود دارند. مثل( read,readln,write,writeln)
دستور writeln
برای چاپ اطلاعات در خروجی مورد استفاده قرار میگیرد.
Writeln(اقلام خروجی)
اقلام خروجی: می توانند شامل اطلاعات عددی، کاراکتری و رشته ای باشد.
فرق writeln , write
دستور writeln پس ازچاپ اطلاعات در خروجی، مکان نما را به ابتدای سطر بعدی منتقل می کند
دستور write پس از چاپ اطلاعات در خروجی،سطر جاری را رد نمیکند (مکان نما را به سطر جدید منتقل نمی کند).
فرمت بندی خروجی برنامه
هنگام چاپ اطلاعات، می توان شکل خروجی را تعیین کرد که هر قلم از اطلاعات چه مقدار از خروجی را اشغال می کند. به این عمل فرمت بندی می گویند.
برای تعیین طول میدان خروجی، باید پس از هر قلم اطلاعات، از کولن (:) و سپس مقداری که طول میدان را مشخص می کند استفاده می کند. طول میدان را می توان با یک متغیر یا یک مقدار تعیین کرد.
فرمت بندی مقادیر صحیح
پس از متغیر با مقدار صحیح، باید کولن، و سپس طول مورد نظر را تایپ کرد. اگر عدد منفی بود، علامت منفی به عنوان یک رقم شمارش می شود و باید در طول مورد توجه قرار گیرد.
فرمت مقادیر اعشاری
میتوان به دو روش عمل کرد:
1. فقط کل طول میدان ذکر می شود.
2. کل طول مورد نیاز و تعداد ارقام اعشار ذکر می گردد.
در بیان کل طول میدان، نقطه اعشار و علامت منها باید در نظر گرفته شود.
***نکته: اگر طولی که برای قسمت صحیح منظور می شود، کمتر از تعداد ارقام صحیح باشد، طول میدان نادیده گرفته می شود ولی اگر طولی که برای قسمت اشار در نظر گرفته می شود، از تعداد ارقام اعشار کمتر باشد، قسمت اعشاری به تعداد طول میدان چاپ شده، گرد می گردد.
فرمت بندی رشته ها
مقادیر رشته ای در سمت راست طول میدان قرار می گیرند.
اگر فضایی که مقدار رشته ای باید قرار گیرد، از طول رشته بیشتر باشد، فضای خالی در سمت چپ میدان قرار می گیرد.
اگر طول میدانی که برای رشته ذکر می شود، کوچکتر از طول میدان نادیده گرفته خواهد شد.
همیشه طول رشته بر طول میدان غالب است.
دستور readln
برای خواندن اطلاعات از دستگاه ورودی بکار می رود.
readln (اسامی متغیرها)
اسامی متغیر ها باید با کاما از هم جدا شوند.
قبل از استفاده از این دستور بهتر است که پیامی صادر شود تا ورود اطلاعات به درستی انجام شود.
*** اگر چند قلم اطلاعات از ورودی خوانده می شوند، هنگام وارد کردن آنها، باید آنها را با فاصله (blank) از هم جدا کرد و در پایان اطلاعات، کلید enter را فشار دهید.
|
نوع متغیر
|
عملکرد readln
|
مثال
|
|
داده ورودی
|
داده خوانده شده
|
|
Char
|
یک کاراکتر ورودی را می خواند.
|
XYZ
|
X
|
|
Integer
|
فضای خالی ابتدای عدد را رد می کند و تمام کاراکتر های بعدی را تا فضای خالی، کارکتر کنترلی یا Enter می خواند. کارکترهای خوانده شده باید به صورت صحیح باشند.
|
35 35
|
35
|
|
Real
|
فضای خالی ابتدای عدد را حذف می کند و تمام کاراکتر بعدی را تا فضای خالی، کاراکتر کنترلی یا enter می خواند. کاراکتر های ورودی باید به صورت صحیح یا اعشاری باشند.
|
1.54
|
1.54
|
|
String
|
تمام کاراکترها را تا Enter می خواند.
|
XYM
|
XYM
|
تنها تفاوت اینست که در دستور read، کاراکترهای اضافی موجود در خط ورود داده ها، خوانده نمی شوند و دستورات read یا readln بعدی می توانند آنها را بخوانند.
*********************
خوب. آنچه که خواندید قستهای مهم و کلیدی از کتاب "برنامه نویسی به زبان پاسکال" نوشته "مهندس عین الله جعفر نژاد قمی" بود که به طور خلاصه تقدیم گردید.
ما از ارائه این متن ، تنها قصدی که داریم، آموزش مطالب بود و هیچ قصد خاص دیگری نداشتیم و نخواهیم داشت.
با تشکر
